Το τέλος του νόμου

Όταν τον Ιούνιο του 1999 ο Shawn Fanning κυκλοφορεί το Napster, για πρώτη φορά μετά την καθιέρωση των φορολογικών δηλώσεων κάθε απλός πολίτης μπορεί να κλέψει. Εύκολα, χωρίς τύψεις και για τους περισσότερους ακίνδυνα. Δύο χρόνια μετά η Αμερικανική Ένωση Δισκογραφικών Εταιριών (RIAA) καταφέρνει να κλείσει το Napster οριστικά, το οποίο επανέρχεται λίγο αργότερα ως «νόμιμη» εταιρία πώλησης μουσικής μέσω Ίντερνετ. Δεκάδες κλώνοι εμφανίστηκαν έκτοτε διορθώνοντας τη βασική αδυναμία του Napster, ότι δηλαδή δεν ήταν αποκεντρωμένο και συνεπώς ευάλωτο σε νομικές διώξεις.

Originally uploaded by tronick

Αλλά το Napster ήταν μόνο ένα παράδειγμα του τι θεωρούν παράνομο οι νομομαθείς κλειδοκράτορες του πραγματικού μας κόσμου. Αναρίθμητα προγράμματα και ιδέες διώχθηκαν από τους διαδικτυακούς ιεροεξεταστές με πιο γνωστό και πρόσφατο παράδειγμα το Google Book Search. Και όσο συνέχιζαν τις απειλές τόσο η ιντερνετική κοινότητα ανταπαντούσε με νέες ιδέες και προϊόντα.

Παρά όμως το γεγονός ότι το online κυνηγητό φαίνεται να ακολουθεί πιστά το μοτίβο του πραγματικού κόσμου, όπου μερικοί παρανομούν, πιάνονται και τιμωρούνται παραδειγματικά, η διαδικτυακή εκδοχή στην πραγματικότητα δεν είναι μια μετεξέλιξη του μοντέλου Τομ και Τζέρυ, αλλά μάλλον μια αντιστροφή του. Διότι στον κόσμο των bits και bytes είμαστε κατά βάση ανώνυμοι, αυτεξούσιοι, μα πάνω απ’ όλα πολλοί και έξυπνοι. Εκεί που στον πραγματικό κόσμο η εγκληματική διάθεση είναι ιδιότητα των λίγων και των φαύλων, στο Ίντερνετ η παρανομία όπως έχει οριστεί είναι καθημερινή δραστηριότητα της μάζας. Και το σημαντικότερο είναι ότι η διαδικτυακή παρανομία δεν έχει την ίδια γεύση της πραγματικής. Νιώθεις χειρότερα όταν κλέβεις μια τσίχλα των 10 λεπτών απ’ ότι όταν κατεβάζεις παράνομα τραγούδια αξίας εκατοντάδων ευρώ.

Πολύς κόσμος επίσης πιστεύει ότι το έγκλημα είναι πάντα ένα βήμα μπροστά από την καταστολή. Και δεν έχουν άδικο. Αλλά στην περίπτωση του Ίντερνετ το «έγκλημα» δεν είναι απλώς ένα βήμα μπροστά, είναι χιλιόμετρα ολόκληρα. Και αυτό γιατί τόσο η γνώση όσο και η δυνατότητα του εγκληματείν βρίσκονται στα χέρια του οποιουδήποτε, εκτός των αρχών… Δεν είναι τυχαίο ότι οι μεγαλύτεροι πιασμένοι χάκερ δουλεύουν μετά το rehabilitation για εταιρίες ασφαλείας ή για την κυβέρνηση. Cracks, δίκτυα p2p, ιοί, είναι όλα δημιουργήματα νεαρών κυβερνοπλοηγών. Από το 1999 που λανσαρίστηκε το Napster εμφανίστηκαν και τα λεγόμενα darknets (π.χ. Freenet, Waste), κλειστά και ανώνυμα δίκτυα ανταλλαγής αρχείων, στα οποία είναι σχεδόν αδύνατο να πιαστείς, εκτός αν έχει εντρυφήσει κάποιος agent provocateur. Με τέτοιες δυνατότητες όχι μόνο παρανομείς, αλλά ωθείς και άλλους, ώστε να αυξηθούν οι δυνατότητες που σου παρέχει η πλατφόρμα παρανομίας.

Και σ’ όλη αυτή την αναρχία η απάντηση του νόμου και της τάξης είναι αργή (μέχρι τα antivirus να καταπολεμήσουν τον ιό I love you είχαν μολυνθεί περίπου 15εκ. υπολογιστές) και, κυρίως, άστοχη. Είναι προφανές λόγω συνθηκών ότι η κοινωνία των 0 και 1 δεν μπορεί να εξισωθεί με την κοινωνία των κινητήρων ντίζελ. Η έλλειψη της έννοιας του χώρου, των συνόρων, η ανωνυμία, η ανοιχτή αρχιτεκτονική του διαδικτύου που επιτρέπει τη συμμετοχή και την καινοτομία σε όλους, έχουν διαμορφώσει το Ίντερνετ ως ένα χώρο που εξ ορισμού είναι ανεπίδεκτος της συμβατικής ρύθμισης. Κι όμως όσοι δημιουργούν το νόμο επιμένουν με γαϊδουρινή υπομονή (και μυαλό) να προσπαθούν να ομογενοποιήσουν δυο κόσμους παράλληλους, αλλά ετερόκλιτους. Όπως και να τη δει κανείς η πνευματική ιδιοκτησία στο Ίντερνετ έχει άλλη φύση απ’ ότι στην πραγματική ζωή. Η αντιγραφή και η διασκευή είναι τόσο εύκολη που οι συνήθεις νόμοι είναι ανεπαρκείς. Και αντί να λάβουν αυτό υπόψη, βουλές και κογκρέσα ανά τον κόσμο αυξάνουν τα χρόνια προστασίας των πνευματικών έργων σε έναν ψηφιακό κόσμο που εξελίσσεται τόσο γρήγορα που το μόνο λογικό βήμα θα ήταν τα χρόνια προστασίας να μειώνονται, ώστε να μεγιστοποιούνται οι δυνατότητες καινοτομίες που βασίζονται στα κοινά κτήματα.

Είναι απλό: ή ο νομοθέτης ρυθμίζει τις νέες καταστάσεις με βάση τις νέες συνθήκες που αυτές φέρνουν μαζί τους ή είναι εκτός τόπου και χρόνου και τον αγνοούμε. Το χειρότερο δε για το νομοθέτη είναι ότι το Ίντερνετ παρέχει τη δυνατότητα σε όλους να τον αγνοήσουμε. Δυστυχώς γι αυτόν πρέπει εν προκειμένω να ακολουθήσει το παλιό ρητό ifyou can’t beat them, join them, αλλιώς θα περάσει στο περιθώρ ιο.

2 σχόλια

Σχόλια RSS TrackBack Identifier URI